Từ đầu năm 2026, hệ thống chính sách đất đai tại Việt Nam sẽ bước vào một giai đoạn điều chỉnh trọng tâm nhằm giải quyết những vướng mắc kéo dài trong thực thi Luật Đất đai và tạo thuận lợi cho quản lý, sử dụng đất hiệu quả hơn. Đây là kết quả của Nghị quyết vừa được Quốc hội khóa XV thông qua tại kỳ họp cuối năm 2025 với tỷ lệ đại biểu tán thành áp đảo.
Mục tiêu của Nghị quyết mới
Quốc hội đã ban hành Nghị quyết quy định một số cơ chế, chính sách nhằm tháo gỡ khó khăn, bất cập trong quá trình thực hiện Luật Đất đai 2024. Văn bản này sẽ có hiệu lực thi hành từ ngày 1/1/2026, nhằm đảm bảo Luật Đất đai đi vào cuộc sống một cách thống nhất, rõ ràng và hiệu quả hơn.
Bảng giá đất được xác định theo định hướng thị trường
Một trong những thay đổi lớn nhất là việc xây dựng và áp dụng bảng giá đất hàng năm, thay thế cho cơ chế khung giá đất hiện hành. Theo đó, các tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương sẽ công bố bảng giá đất mới hàng năm dựa trên diễn biến thị trường, phản ánh sát giá thực tế tại từng khu vực. Điều này nhằm tăng tính minh bạch và công bằng trong xác định nghĩa vụ tài chính liên quan đến đất.
Điều chỉnh mức thu tiền sử dụng đất khi chuyển mục đích sử dụng
Từ năm 2026, người sử dụng đất sẽ được hưởng chính sách ưu đãi khi chuyển đổi đất nông nghiệp sang đất ở. Cụ thể, hộ gia đình, cá nhân chỉ phải nộp 30% phần chênh lệch tiền sử dụng đất giữa giá đất ở và giá đất nông nghiệp cho phần diện tích trong hạn mức quy định; mức thu tương ứng tăng theo tỷ lệ chênh lệch đối với diện tích vượt hạn mức. Đây là thay đổi đáng kể so với quy định hiện hành, mở ra cơ hội tối ưu chi phí cho người dân và thúc đẩy chuyển đổi mục đích đất hợp pháp.
Mở rộng trường hợp thu hồi đất và điều kiện thu hồi giao cho nhà đầu tư
Ngoài các quy định liên quan giá đất và nghĩa vụ tài chính, Nghị quyết mới cũng bổ sung nhiều trường hợp thu hồi đất và các cơ chế thi hành nhằm đảm bảo quyền lợi của Nhà nước và người sử dụng đất. Trong đó, có quy định cụ thể việc thu hồi đất để giao cho nhà đầu tư thực hiện dự án khi đạt được thỏa thuận với tỷ lệ nhất định người sử dụng đất trong khu vực. Những điều chỉnh này tạo cơ sở pháp lý rõ ràng hơn cho quá trình triển khai dự án, giảm thiểu tranh chấp và tồn đọng.
Tác động thực tế đối với thị trường và người dân
Việc thay đổi chính sách đất đai không chỉ ảnh hưởng tới hệ thống pháp luật mà còn có tác động trực tiếp tới các hoạt động đầu tư, phát triển dự án, chuyển nhượng quyền sử dụng đất và nghĩa vụ tài chính của người sử dụng đất. Bảng giá đất mới được xác định theo nguyên tắc thị trường dự báo sẽ giúp giảm khoảng cách giữa giá đất do Nhà nước quy định và giá giao dịch thực tế, nâng cao tính công bằng trong quản lý đất đai.
Kết luận
Chính sách đất đai có hiệu lực từ ngày 1/1/2026 bao gồm những thay đổi sâu rộng về bảng giá đất, mức thu tiền sử dụng đất, điều kiện thu hồi và giao đất cho nhà đầu tư. Những điều chỉnh này được kỳ vọng sẽ giúp tháo gỡ những bất cập tồn đọng trong thực thi Luật Đất đai, tăng tính minh bạch, thúc đẩy đầu tư và tạo môi trường pháp lý bền vững hơn cho thị trường đất đai Việt Nam.
